Những đối thủ cạnh tranh với tên lửa tái sử dụng của SpaceX

SpaceX: Người mở đường với Falcon 9 và Starship

Trong gần một thập kỷ, SpaceX gần như không có đối thủ xứng tầm trong lĩnh vực tên lửa tái sử dụng. Với Falcon 9, công ty của Elon Musk đã tạo ra tiêu chuẩn vàng cho tên lửa thương mại tầm trung.

• Falcon 9 đã đạt hơn 530 chuyến bay, chỉ gặp vài sự cố nhỏ, đạt tỷ lệ thành công 99,44%.

• Năm 2024, riêng dòng Falcon 9 đã phóng tới 132 lần, một con số kỷ lục trong ngành hàng không vũ trụ.

• Trong khi đó, Starship – tên lửa lớn và mạnh nhất từng được chế tạo – vừa đánh dấu bước tiến với chuyến bay thử lần thứ 10, hạ cánh thành công cả tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship 37.

Tuy nhiên, bài toán khó của Starship vẫn là tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo, yếu tố sống còn cho các sứ mệnh tới Mặt Trăng, sao Hỏa và xa hơn.

Rocket Lab: Kẻ thách thức mới với Neutron

Rocket Lab, công ty có trụ sở tại New Zealand và Mỹ, đang chứng minh họ không chỉ là “người chơi nhỏ”. Sau thành công của Electron (đã bay 70 lần, tỷ lệ thành công 94,3%), Rocket Lab chuẩn bị tung ra “át chủ bài”: Neutron.

• Neutron cao 43 m, có khả năng mang 13.000 kg hàng hóa lên quỹ đạo thấp.

• Tầng đầu tiên có thể tái sử dụng hoàn toàn nhờ 9 động cơ Archimedes sử dụng methane và oxy lỏng.

• Hệ thống “Hungry Hippo” – vỏ bảo vệ tái sử dụng – giúp tăng hiệu quả và giảm chi phí.

Neutron dự kiến có chuyến bay đầu tiên vào cuối năm nay, được kỳ vọng trở thành đối thủ trực diện của Falcon 9.

Blue Origin: New Glenn – “gã khổng lồ” hạng nặng

Nếu SpaceX có Starship, thì Blue Origin của Jeff Bezos đặt cược vào New Glenn.

• New Glenn cao 98 m (tương đương tòa nhà 32 tầng), có thể mang tới 45.000 kg lên quỹ đạo thấp – gần gấp đôi Falcon 9.

• Đây là tên lửa hạng nặng, trực tiếp cạnh tranh với Starship.

• Sau chuyến bay quỹ đạo đầu tiên (NG-1) vào tháng 1/2025, New Glenn đang chuẩn bị cho chuyến bay thứ hai vào ngày 29/9, đưa hai tàu thăm dò sao Hỏa của NASA.

Điểm khác biệt: New Glenn được thiết kế để hoạt động ổn định từ sớm, thay vì “thử – sai” nhiều lần như Starship.

Những đối thủ khác: ULA, Arianespace và startup châu Âu

Ngoài Rocket Lab và Blue Origin, SpaceX còn đối mặt với nhiều đối thủ khác:

• United Launch Alliance (ULA) với Vulcan Centaur cao 61,6 m, tải trọng 27.200 kg. Hệ thống SMART Reuse hứa hẹn thu hồi động cơ bằng dù, nhưng vẫn chưa được kiểm chứng.

• Arianespace (châu Âu) với Ariane 6, tải trọng 21.500 kg, nhưng chưa có khả năng tái sử dụng.

• PLD Space (Tây Ban Nha): startup châu Âu vừa phóng thử tên lửa Miura 1, đang phát triển Miura 5 – dự kiến lên quỹ đạo trong năm tới.

Ai sẽ lật đổ “ngai vàng” SpaceX?

Trong khi SpaceX vẫn dẫn đầu nhờ kinh nghiệm và tần suất phóng dày đặc, Rocket Lab và Blue Origin đang tăng tốc mạnh mẽ. Câu hỏi lớn đặt ra: Liệu Elon Musk có thể duy trì vị thế thống trị, hay thế giới sắp chứng kiến một “cuộc cách mạng tên lửa tái sử dụng” đa cực?

Một điều chắc chắn: cuộc đua không gian đang nóng hơn bao giờ hết – và người hưởng lợi cuối cùng chính là cả nhân loại.